HET DUIKERPAK EN DE VLINDER
Kijk, hij komt bij. - Roep Dr Cocheton op. Vlug.
Dr Cocheton naar kamer 119.
Mr Bauby, houdt uw ogen open. Houdt uw ogen open.
Mr Bauby, houdt uw ogen open.
U komt bij vanuit een diepe slaap. Kunt u me horen?
Ja, ik hoor u.
Wat gebeurt er?
Jezus, een ziekenhuis.
Mr Bauby, doe uw ogen open.
Probeer ze open te houden.
Ja, zo is het goed. Volg het lampje met uw ogen.
Goed zo.
Wees maar niet bang. U ligt in het ziekenhuis.
Ik ben Dr Cocheton en dit zijn verplegers.
We zijn hier om voor u te zorgen.
Weet u nog wat er is gebeurd?
Zoals ik al zei zijn het vage beelden.
U ligt in het havenziekenhuis in Berck sur Mer aan de kust bij Calais.
U werd in Parijs behandeld en bent hierheen gebracht.
Herinnert u zich dat?
Jean-Dominique.
U hebt een beroerte gehad.
U hebt bijna drie weken in coma gelegen.
Maar nu bent u bijgekomen en komt alles weer in orde.
Dat beloof ik.
Dank u. - Ik moet enkele tests doen.
Blijft u me aankijken.
Goed zo.
Volg m'n vinger. Goed zo.
Als ik zeg dat u moet knipperen, knippert u. Toe maar.
Heel goed.
Probeer nu uw naam te zeggen.
Jean-Dominique Bauby. - Vooruit, probeer het maar.
Ik zei het net. - Toe maar. Probeer uw naam te zeggen.
Jean-Dominique Bauby.
Probeert u de namen van uw kinderen te zeggen.
Théophile, Céleste, Hortense.
Maakt u zich geen zorgen.
Het gaat altijd heel langzaam, maar uw spraak zal terugkomen.
Wat? Kunt u me niet horen, dokter? Dokter?
Wat gebeurt er? Ik kan niet praten.
Ze kunnen me niet horen. Lieve hemel.
Ik kan niet meer praten.
Wat is er met me gebeurd?
Mijn naam is Jean-Dominique Bauby.
Dokter?
Oké, oké.
Ik heb een beroerte gehad en zal m'n geheugen en spraak terugkrijgen.
Het komt allemaal in orde, Mr Bauby. We zullen u verzorgen.
Ik zal geduldig zijn.
Goed.
Goed, ik geloof u.
Wie heeft die bloemen gebracht?
Rozen.
Klak, klak...
Inès.
Hebt u lekker geslapen?
Laat me eens kijken.
U krijgt zo belangrijk bezoek van Dr Lepage, de neuroloog.
We hopen dat u uw best doet.
Goedemorgen.
Ik ben Alain Lepage, uw neuroloog. Dr Cocheton kent u al.
Jean-Dominique... Nee, je vrienden noemen je Jean-Do.
Zo zal ik je ook noemen. Beschouw me maar als je vriend.
Wees gewoon m'n dokter.
Als vriend weet ik hoe moeilijk dit voor je is.
Niemand hier heeft je de hele waarheid verteld, want dat is mijn werk.
Je hebt, zoals wij dat noemen, een cerebraal vasculair accident gehad.
Dat heeft je hersenstam buiten werking gesteld.
De hersenstam is een vitaal onderdeel van onze interne computer...
...die de hersenen met het ruggenmerg verbindt.
Vroeger hadden we gezegd dat je een flinke beroerte had gehad en was je gestorven.
Nu zijn de reanimatie technieken zo ver gevorderd, dat we kunnen...
We kunnen het leven verlengen.
Is dit leven?
- Het leven verlengen.
Ik zal er geen doekjes om winden, Jean-Do. Je bent volledig verlamd.
Je hebt gemerkt dat je niet kunt praten. Dat kun je niet.
Wat je hebt, noemen we...
...het locked-in syndroom.
Het locked-in syndroom. - Locked-in syndroom.
Ik weet niet of het troost biedt, maar wat je hebt, komt niet veel voor.
We weten niet wat de oorzaak ervan is.
Je rookt niet, je drinkt met mate.
Het gebeurt gewoon opeens.
Maar toch, ook al ben je fysiek geheel verlamd...
...is verder alles normaal, dus er is hoop.
Normaal? - Er is hoop.
Je hersenen functioneren.
Je begrijpt me en je ogen volgen de bewegingen.
Toch ben ik niet tevreden met dit oog.
Die spier werkt niet, zie je dat?
Dat oog wordt niet bevochtigd.
Ik ben bang dat we dat moeten afdekken.
Of niet? - Afdekken?
Wat wordt er afgedekt? - Ik wil dat even overleggen.
Ik wil dat je enkele dagen gaat uitrusten.
Wat denkt u dat ik hier doe? - Dan krijg je bezoek van twee schoonheden.
Als ik schoonheden zeg, bedoel ik dat ook. - Fijn.
Ze zijn geweldig. Uitstekende therapeuten die wonderen verrichten.
Alsjeblieft geen wonderen. - Zoals ik al zei, is er hoop.
Dat hebt u al gezegd.
We zorgen hier voor je, Jean-Do. Echt.
Dat begint goed. - We zorgen voor je.
Goedendag.
Ben ik in de hemel? - Ik ben Henriëtte.
En ik ben Marie. - U kunt toch met uw ogen knipperen?
Knipper één keer voor ja en twee keer voor nee.
Fijn! Twee schoonheden en ik kan niets. - Kunt u dit lezen?
Waar?
H. Durand, logopediste. - Ziet u Durand staan?
Goed zo, Mr Bauby. - Mevrouw of juffrouw?
Ik ben uw fysiotherapeute. U moet eerst leren slikken.
We gaan aan de slag met uw tong en lippen.
Klinkt geweldig. - Ik ben uw logopediste.
We zoeken een manier om te communiceren tot u weer gewoon kunt praten.
U hebt een zeldzame aandoening. - Ik weet het.
We zullen hard moeten werken. - Laten we geen tijd verliezen.
Precies. Ik kwam me even voorstellen. Tot later.
Ik wilde even zeggen...
...dat ik nog nooit zoveel verantwoordelijkheid heb gehad.
Ik wil dit tot een goed einde brengen. Met uw hulp uiteraard.
Ik denk dat u het begrijpt, maar ik ga u enkele vragen stellen.
Goed?
Goed onthouden: één keer knipperen is ja en twee keer is nee.
Ben ik een man?
Ben ik een vrouw?
Stoort het zonlicht u?
Is het nacht?
Wat zijn dat voor vragen? - Zijn we in Parijs?
Zijn we in Berck?
Drijft hout? - Dat meen je niet.
Weet u dat u een beroerte hebt gehad?
Was u hoofdredacteur bij Elle?
Ja, ik was hoofdredacteur van Elle.
Naar Alaïa.
Uw rechteroog is niet goed.
Kunt u me horen?
Uw rechteroog is niet goed, dus dat ga ik dichtnaaien.
Dichtnaaien? - Dat voorkomt...
...dat uw hoornvlies gaat ontsteken.
Ik ben net wezen skiën in St. Moritz. Het is er nu geweldig.
Rot op.
Er gaat niets boven skiën met de wind in je gezicht.
Donder op.
Wees maar niet bang. - Rot op.
U zult er niets van voelen. - Alstublieft.
Dat maakt me geen snars uit. - U voelt er niets van. Rustig maar.
Doe het alstublieft niet. Niet doen.
Ik heb het wel duizend keer gedaan.
Dat gaat mooi.
Maakt u zich geen zorgen.
Ik ben bijna klaar. Nog een paar hechtinkjes.
Dat is mooi gedaan, al zeg ik het zelf.
Klaar.
We kleden u aan. Dat zal u opvrolijken.
Daarna hebben we een verrassing.
We gaan de rolstoel proberen.
Zo.
Rij hem eens voor- en achteruit. Toe maar.
De andere kant op. Let niet op hen, dat zijn mijn studenten.
Ik wil zeker zijn dat hij geen oncontroleerbare krampen krijgt.
Hij heeft een hoofdsteun nodig.
Sorry dat we je dit moeten aandoen, Jean-Do. Het is prima zo. Prima.
Je bent zeer geschikt voor een rolstoel.
Geschikt voor een rolstoel. Wat een eer. - Dat is goed nieuws.
Nu komt de verrassing.
Mijn god, wie is dat? Ik?
Het lijkt alsof ik op sterk water heb gestaan.
Vreselijk.
Is dit de verrassing? Mezelf zien?
Céline.
Hoe maakt u het? Ik zal het uitleggen.
Wat een verrassing, hè? Uw eerste bezoek is uw vrouw.
Nee, ze is de moeder van m'n kinderen. - Hij begrijpt alles. Alles.
Stel alleen ja- en nee-vragen. Oké?
Hij knippert één keer voor ja en twee keer voor nee.
Oké.
Nog één ding. Ga recht voor hem staan als u tegen hem praat. Oké?
Als u hier staat, ziet hij u niet, en hier ook niet.
U moet zo tegen hem praten. Nietwaar, Jean-Do?
Ik ga. U zult wel veel te bepraten hebben. Ik bedoel...
Ze zeiden dat je...
Iedereen bidt voor je en hoopt het beste voor je.
Ik heb de kinderen niet meegenomen.
Ik wilde je eerst zien.
Het gaat goed met ze. Ze missen je.
Céleste bidt elke avond voor je.
Zal ik ze meenemen?
Wil je ze niet zien?
Laurent wil je bezoeken. Wil je dat?
Hem wil je wel zien.
Ik zal het zeggen.
Is zij al bij je geweest?
Ik heb je logopediste gesproken. Ze is aardig.
Ze denkt dat ze je kan helpen.
Alsjeblieft, niet huilen.
Ik ken het treinstation van Berck. Ik kan het me nu voor de geest halen.
De meest deprimerende plek op aarde.
Dat was al zo toen ik hier de vakanties doorbracht als kind.
Berck aan het eind van de zomer.
Wachtend op de trein naar Parijs met m'n vader.
Het was toen al troosteloos, dus nu moet het nog erger zijn.
Ik heb haar zo slecht behandeld en de kinderen ook.
Nu kan ik het nooit meer goedmaken.
Nooit meer.
Kijk hier eens naar.
Dit is niet het alfabet zoals op school.
De letters zijn gerangschikt naar hun gebruiksfrequentie.
E, S, A, R, I, N...
Gebruiksfrequentie?
Ik heb onderzoek gedaan, met collega's overlegd...
...en hopelijk een goed systeem bedacht.
Fijn voor je. - Zo werkt het.
U bedenkt wat u wilt zeggen. Als u klaar bent, knippert u.
Ik zal deze letters langzaam één voor één oplezen.
Als het uw eerste letter is, knippert u.
Ik schrijf het op, letter voor letter. Enzovoort.
Zo kunnen we woorden en zelfs zinnen maken.
Nog twee dingen: Is het woord af, dan knippert u twee keer.
Alsof u de spatiebalk intikt. Als ik het fout doe, knippert u snel.
Ja, het klinkt niet makkelijk, maar het zal wel lukken.
Uw vrienden en familie hebben er ook baat bij.
Bent u er klaar voor? Kijkt u me eens aan.
Wilt u het proberen? Weet u wat u wilt zeggen?
Prima.
Dan proberen we het. - Wacht, nee...
Ik weet niet wat ik moet zeggen. - E.
Is E uw eerste letter? - Nee.
De E is niet de eerste letter. - Ik weet niet eens wat ik wil zeggen.
Ik weet dat het moeilijk is. We doen het rustig aan.
E, S, A...
Dit gaat te langzaam.
Ik kan m'n ooglid niet zo lang openhouden. Schiet op.
I...
I? - Goed zo.
Is I uw eerste letter?
M'n eerste woord is IK. Ik begin met mezelf.
E, S...
S?
Nee. - Nee?
Niet de S. - Dat ging te snel.
Het gaat niet. Het is een ramp. Je idee werkt gewoon niet.
Gaan we door?
Ik heb geen zin.
Laat me met rust.
Boven, onder, boven.
Onder m'n armen.
De achterkant van m'n benen.
Ik ben 42 jaar...
...en ik word gewassen als een grote baby.
M'n kont wordt gewassen en schoongeveegd.
Het is gewoon lachwekkend.
Maar zoals de dichter zei:
Alleen gekken lachen als er niets te lachen valt.
Tuit uw lippen als bij een kus.
Toe maar.
Probeer het.
Vooruit.
Toe.
Het is moeilijk. - Geen spiegel.
U moet er iets voor doen. - Niet dat gezicht.
Als u uitrust, tv kijkt of wat dan ook, wil ik dat u uw lippen tuit.
Oké? - Ja.
Ik wil dat u nog iets anders oefent.
U moet uw tong achter uw gehemelte laten glijden.
Zo leert u hoe u moet slikken. Kijk maar.
Dit is niet eerlijk. Niet eerlijk.
Uw beurt. - Weg met die spiegel.
Doe uw mond open.
Goed zo.
Probeer uw tong naar achteren te laten glijden.
Ik kan het niet. - Vooruit, probeer het maar.
Ik kan het niet.
Goed zo. U hebt uw tong bewogen.
Neem me niet in de maling. - Heel goed. Nog een keer.
Ongelooflijk. Goed zo. - Raar maar waar.
Ik leer u zelf uw hoofd te bewegen. Op deze manier.
Jij doet alles. - Links.
Goed zo.
Rechts. Goed zo.
Weer links.
Voelt u m'n handen op uw gezicht?
Nee.
Dat is niet erg. Dat komt nog wel.
We voelen ons vereerd dat u hier bent.
Ik ben geabonneerd op Elle. Ik vind het heel goed.
Ik vind de modellen wel op jongens lijken.
Dat meen je niet. - Ze worden dunner en dunner.
Een rare mode.
Wat is ze mooi.
Ik ben zeer gelovig. Ik bid elke dag voor u.
Hij kan alleen met z'n rechteroog kijken. Kijk hem recht aan als je met hem praat.
Wie is dat?
Pierre Roussin.
Herkent u me nog? - Natuurlijk.
Hij knippert één keer voor ja... - Verdomme, ik heb hem niet teruggebeld.
Zal ik weggaan? - Nee, alsjeblieft niet.
Waarom heb ik hem niet teruggebeld?
Ik hoorde wat er met u was gebeurd en ik wilde...
Nee, ik moest u opzoeken, vanwege wat mij is overkomen.
Ik denk dat ik wel ongeveer weet wat u doormaakt.
Gegijzeld worden verschilt niet zoveel van uw situatie.
Waar of niet? - Gegijzeld?
Jean-Dominique stond z'n plek af aan mij in het vliegtuig.
Het toestel werd gekaapt en ik werd vier jaar gegijzeld in Beiroet.
Vier jaar, vier maanden, twee weken, vijf dagen en zeven uur.
Ik werd vastgehouden in een kleine, donkere kelder.
Ademhalen ging er moeilijk.
Ik noemde het m'n graf.
Ik weet heel veel van wijn. - Wat is er met z'n hand gebeurd?
Elke dag noemde ik de classificaties op van de beste Bordeaux wijnen uit 1855.
Château Margaux, Margaux. Château Lafite Rotschild, Pauillac.
Dat heeft min of meer voorkomen dat ik gek werd.
De meeste tijd was ik wanhopig, suïcidaal en kwaad.
De wreedheden, de verdorvenheid, het sadisme...
...maar vooral het wachten, dat was het zwaarst.
Ik heb het overleefd.
Ik heb me vastgehouden aan datgene wat me mens maakt.
Ik had geen keus. Het was het enige wat ik had, net als u.
Houdt u vast aan de mens in uzelf en u overleeft het.
De mens? Makkelijk. - Dat kwam ik u vertellen.
Waarom heb ik hem niet gebeld toen hij terugkwam uit Beiroet?
Ik voelde me te schuldig.
Het is belachelijk... - Dat is het niet, ik schaam me.
W?
I?
Ik wil?
Wat wilt u, Mr Bauby?
D.
O.
D. Dood.
U wilt dood?
Hoe durft u?
Er zijn mensen die van u houden, die om u geven.
Ik ken u nauwelijks, maar ik geef al om u.
U leeft. U mag niet zeggen dat u dood wilt.
Het is onbeleefd en obsceen.
Wilt u verdergaan?
Goed dan.
Hopelijk verandert u van mening.
Het spijt me.
Waarom? - Ik ging te ver.
Rust maar lekker uit.
Vind je het leuk? Ik wist niet wat ik moest meebrengen.
Kijk, dit heb ik ook meegenomen.
Momentje. - Wat doe je nou?
Wat is dat?
Het is niet waar. Zo zie ik eruit als een konijn.
Ik lees de letters voor en jij knippert. Oké?
Laat maar. - Oké?
S of A? - Wat je maar wilt.
A. - Goed dan, A.
N?
Goed, N.
Anne.
Je moet me aankijken, Laurent. - Verdomme.
Ik vergat naar je te kijken. Sorry, ik begin opnieuw. Langzamer.
Wat jij wilt...
Grappig.
Ziekenbezoek is niets voor mij.
Ik breng fruit mee en eet het zelf op. - Het is niet waar.
Waarom moest dit jou overkomen?
Iedereen heeft het erover. Gisteren in café Flore...
...hoorde ik iemand zeggen: Heb je gehoord dat Jean-Do Bauby aan het vegeteren is?
Vegeteren. - Hij kan u niet zien.
Wie heeft dat gezegd? - Wat ben ik een eikel.
Wat ben ik dan? Een wortel, aardappel of augurk?
Vandaag lijkt m'n leven een aaneenschakeling van mislukkingen.
Vrouwen die ik niet heb kunnen beminnen, kansen die ik heb gemist...
...momenten van geluk die ik heb laten ontsnappen...
Een race waarvan de uitslag bekend is...
...maar we kunnen de winnaar niet aanwijzen.
Was ik dan blind of doof?
Of had ik het licht van een ramp nodig om m'n ware ik te kunnen zien?
Ik ben er nog.
Hebt u nu zin om mee te werken?
Goed.
We zijn hier allebei om vooruitgang te boeken.
Mee eens? - Ja, juf.
Goed zo.
Ik ga beginnen.
D?
A?
N?
K? Dank je.
Dank je?
Dank je.
Mag ik je Jean-Do noemen? - Vrouwen zijn niet gecompliceerd.
Dank je, Jean-Do.
I?
K? Ik heb?
Ik heb besloten geen zelfmedelijden te hebben.
Op m'n ogen na zijn er nog twee dingen niet verlamd.
M'n verbeelding...
...en m'n geheugen.
Dat zijn de enige manieren waarop ik aan m'n duikerpak kan ontsnappen.
Ik kan me alles voorstellen, iedereen en overal.
Me laten meedeinen op de golven rond Martinique.
Bij de vrouw zijn die ik bemin.
Me voor de voeten werpen van Ozymandias, de koning der koningen.
Ik kan over alles fantaseren.
M'n kinderdromen beleven, of m'n ambities als volwassene.
Ik herinner mezelf nu zoals ik was.
Knap, nonchalant, betoverend, verschrikkelijk aantrekkelijk.
Betoverend en mooi voor sommigen. Dat ben ik niet, dat is Marlon Brando.
Dát ben ik.
Mag ik Betty Mialet van u? - Daar spreekt u mee.
Ik ben Henriëtte Durand, logopediste in Berck sur Mer.
Ik bel u namens een patiënt, ene Jean-Dominique Bauby.
Jean-Do? Hoe gaat het met hem?
Het gaat goed, maar... - Ik heb gehoord dat hij verlamd is.
Hij kan met niemand communiceren. - Dat klopt niet.
Binnen.
Ik bel u om te vragen of u iets voor hem kunt doen.
Natuurlijk. Hebt u even?
Wat hij maar wil.
Hij zegt dat hij een boekcontract met u heeft.
Wat? Maar hij kon toch niet praten?
Hij communiceert. Ik zal u uitleggen hoe.
Wat dat boek betreft... - Daarvoor heeft hij een contract met ons.
Maar gezien de omstandigheden... - Hij wil het doen.
Een boek schrijven. - Dat meent u niet. Dat kan toch niet?
Ik verzeker u dat hij dat kan.
Maar heeft u iemand die kan noteren wat hij dicteert?
Iemand met geduld.
Iemand die er elke dag zal zijn. Een bijzonder iemand.
Ik begrijp het. Ik bel u terug.
Volgens Betty is Claude Mendibil een godsgeschenk.
Geknipt voor dit soort werk.
Betty overdrijft altijd. Ik moet eerst oefenen met Henriëtte.
Geen probleem. Dat leer je zo.
Hij wil iets zeggen.
Geen?
Geen paniek.
Claude zit in een hotel. Jullie moeten afspreken hoe jullie het aanpakken.
De verpleegster wekt me om 5 uur, dan bedenk ik wat ik wil schrijven.
Je kunt om 8 uur komen en dan dicteer ik dat aan je.
Goed. Ik zal m'n best doen. - Daar ben ik van overtuigd.
Kunnen we morgen beginnen? - Dat is prima.
Door? - Door het versleten gordijn...
...kondigt een vage gloed het begin van de dag aan.
M'n hielen doen pijn en m'n hoofd is loodzwaar.
M'n hele lichaam lijkt in een soort duikerpak te zitten.
Ik moet notities maken van een stilstaande reis...
...van een schipbreukeling op de oevers van de eenzaamheid.
Dit havenziekenhuis was eigenlijk een tehuis voor kinderen met tbc.
In de grote hal staat een witte marmeren buste...
...van keizerin Eugénie, de vrouw van Napoleon III...
...de beschermheilige van het ziekenhuis. Ze kwam hier vaak.
Er was een grote boerderij, een school en een zaal...
...waar de grote Diaghilev oefende met z'n Ballet Russe.
Hier, zo zegt men, maakte Nijinsky z'n beroemde sprong van drie meter.
Nu springt niemand hier meer.
Nu is iedereen hier oud en zwak zoals ik, stijf en stom.
Een bataljon kreupelen.
Ik word graag naar een plek gereden die ik Cinecittà noem.
Een leeg terras met uitzicht op een landschap...
...dat de poëtische charme heeft van een filmset.
Onder aan de duinen staan wat gebouwen, zoals in een verlaten wildwest-stadje.
Ik kijk graag naar de buitenwijken van Berck.
Het is net een modelspoorlijn.
Het schuim op zee is zo wit dat het wel een special effect lijkt.
Het liefst kijk ik naar de vuurtoren.
Groot, robuust en geruststellend met z'n rood-witte strepen.
Ik zet mezelf onder dit symbool van broederlijkheid...
...die niet alleen over zeelieden waakt, maar ook over de zieken...
...die op het randje van het leven balanceren.
'De twee hoogtepunten van dit mini-museum zijn een witte marmeren buste...
...die de stralende jeugd belichaamt van een prinses die stierf op haar 94e...
...en daarmee haar imperium...
Vijf uur werk. Lang niet slecht.
Het is geen Balzac.
Zal ik doorgaan?
En de brief... - Lees me Balzac voor.
'Het was goed om niets te horen.' - Of Graham Greene.
'Toen het licht flauw doorscheen.'
'Plotseling sloeg een agent hem. Hij was eerder geschokt dan kwaad.
Hij hoorde bij een gezagsgetrouwe klasse die de politie als beschermers zag.
Ik ben 45 en gescheiden, en ik wil de consul bellen.
De agent die hem een varken had genoemd verlangde z'n paspoort.'
Wat is dat? - Is het een man of een vrouw?
Een man, geloof ik. - Hij knipoogde naar je.
Pardon, maar hebt u een telefoon met luidsprekers besteld?
Hebt u een telefoon besteld?
Laten we gaan.
Wat doet u hier? Wie heeft u binnengelaten?
We zijn van het telefoonbedrijf.
Dan moet u bij de receptie zijn. - Daar zit niemand.
Zet maar op tafel.
Mag het wat zachter, alstublieft.
We zullen uw familie en vrienden inlichten, dan kunnen ze tijd reserveren om te bellen.
We zorgen dan dat er iemand bij u is.
Pardon, maar kan hij niet praten? - Doe niet alsof hij er niet is.
Vraag hem maar iets.
Pardon. Wat moet hij met een telefoon als hij niet kan praten?
Wie weet is hij een hijger.
Denkt u dat u grappig bent?
Hoe durven ze.
Je hebt geen gevoel voor humor, Henriëtte.
En drie. Rustig, vier.
Een dikke zwarte vlieg landt op m'n neus.
Ik draai m'n hoofd om 'm af te schudden. Hij blijft zitten.
Olympisch worstelen is er niets bij.
U beweegt uw hoofd. Sinds wanneer kunt u dat?
Dank je.
Net pas?
Het is een wonder. U hebt uw hoofd bewogen.
Marie ziet overal wonderen. - Dr Lepage, hij heeft z'n hoofd bewogen.
Hallo. - Slechts één keer hallo.
Vooruitgang. Vooruitgang. - Goed zo.
Laat uw tong eens zien. - Ik doe uw mond open.
Ziet u wel. - Hij beweegt een beetje.
Dan zal z'n spraak vooruitgang boeken. - De tong is essentieel. Dus er is hoop.
Prima, dat is geweldig.
We gaan er hard tegenaan, tot u weer gewoon kunt eten.
Een tekst bestaat niet tot ie gelezen kan worden.
Ik heb m'n vader nog geschoren toen ik hem bezocht, vlak voor m'n ongeluk.
Hij was ziek, dus bleef ik overnachten in z'n appartementje in Parijs.
De volgende ochtend heb ik z'n stoppels geschoren.
Wie kan het schelen of ik geschoren ben? - Mij.
Ik ben doodsbang. - Waarom?
Omdat je me gaat scheren.
Je was altijd zo onhandig. - Dat zit in de familie.
Zeker.
Koffie? - Nee.
Rustig aan. Hij is moe. - Hoe kan scheren hem nou vermoeien?
Je moeder was knapper. - Hoe kan het ook anders?
Herinner je je moeder nog? - O, ja.
Dat vraag je me altijd en ik antwoord altijd: Niet echt.
Wat lees je nu? - Ik herlees De graaf van Monte Cristo.
Waarom? - Ik wil een moderne versie schrijven.
Van De graaf van Monte Cristo? - Ja.
Wraak zal nog steeds de drijvende kracht zijn...
...maar ik wil er een moderne vrouw van maken.
De gravin van Monte Cristo? - Ja, een vrouw.
Dat wil ik niet lezen. - Ik heb het ook nog niet geschreven.
Ik heb een contract met een uitgever.
Als je me snijdt, sleep ik je voor de rechter.
De dokter is gisteren geweest. - En?
Hij zei dat ik minstens 100 zou worden. - Mooi, we maken er een groot feest van.
Zonder mij. Wie wil er nu 100 jaar worden?
Jean-Do, vertel dit aan niemand.
Ik mis je moeder nog altijd.
Ik zal het niet verder vertellen. Het blijft ons geheim.
Je had met Céline moeten trouwen. - Wat had dat dan uitgemaakt?
Dan had je haar niet zo makkelijk verlaten, en je kinderen.
Kunnen we ergens anders over praten? - Ik weet waarover ik het heb.
Ik heb meer affaires gehad dan wie ook, op Casanova na dan.
Een minnares is geen reden om de moeder van je kinderen te verlaten.
Er zijn geen normen en waarden meer. Nee, dat is niet grappig. Het is zo.
Breng je kinderen eens mee. Dat doet Céline ook.
Dat moet jij ook doen. - Goed, ik heb er nog geen tijd voor gehad.
Hier. - Wat is dat?
Oranjebloesem. - Moet ik als een sletje ruiken?
Het is een afrodisiacum.
Goed, dan komen de vrouwen vanzelf. - Zeker, maar geef ze wel een kans.
Ik wil mezelf even bekijken.
Niet slecht. Zoals ik worden ze niet meer gemaakt, hè?
Ik wilde je iets vertellen.
Ik ben het vergeten. - Je herinnert je het wel weer.
Daar ben ik niet zeker van.
Ik herinner me maar heel weinig. - Niet overdrijven.
O ja, ik weet het weer.
Ik ben trots op je. Echt, heel erg trots.
En nog iets...
Ik ben het vergeten.
De erkenning van m'n vader. Dat voelde toen erg goed...
...en nu zelfs nog beter. We zijn allemaal kinderen.
We hebben allemaal erkenning nodig.
Ik wil m'n kinderen zien.
We zijn er. Het is vaderdag.
Fijne vaderdag, papa.
Ik denk dat een schim, of een schaduw, of een stukje papa toch een papa is.
Vaderdag. M'n zoon veegt het speeksel van m'n gesloten lippen.
Deze dag hadden we nooit eerder gevierd.
je huilt omdat je niet...
met zo'n mooie jongen als ik mag trouwen...
arme kleine rijke meid
Claude zegt dat het boek goed vordert. Geweldig dat je het schrijft.
Je bent de geweldigste vent die ik ken.
Heb je veel bezoek gehad?
Laurent, Anne-Marie...
...Michel...
Is zij geweest? Niet, hè?
Ze was toch hopeloos verliefd op je? Maar dat is haar zaak.
Zullen we het alfabet oefenen?
'Toen ik met een dieet begon, vlak voor m'n beroerte...
...had ik nooit gedacht dat het resultaat zo drastisch zou zijn.' Je bent gek.
'Nu weten ze hoe het is om een zombie als vader te hebben. Dank je.'
Dat is niet leuk.
Jongens.
Wil je galgje spelen, pap?
Ik help je. Fluister een woord.
Eerste letter een C, de laatste een E. Het zijn 7 letters.
de kangoeroe is over de muur gesprongen...
de muur van de dierentuin...
mijn god, wat was hij hoog...
mijn god, hij sprong eroverheen met een boog
Dat was het. - Zeg papa gedag, jongens. We gaan.
Dag, pap.
Dag, papa.
Dag, pap. Tot volgende week.
M'n verdriet valt met geen pen te beschrijven.
Ik, hun vader, kan ze niet door de haren strijken, ze vastpakken...
...of hun warme lichaampjes tegen me aandrukken.
Toch vind ik het leuk ze te zien bewegen en lachen.
Dat noem ik dan een mooie dag.
Ik heb medelijden met mezelf, nietwaar?
U was echt heel gelukkig.
Denk je?
Misschien.
Die mag je niet missen. Ga weg voor die tv.
Eet smakelijk. Tot straks. - Ja, tot straks. Wat doe je nou?
Ik baal van tv-maaltijden. Waar zal ik vanavond gaan dineren?
Ik wil mezelf trakteren op een feestmaal bij Le Duc.
Dat ik jou hier tref. - Is het niet ongelooflijk?
Een oester?
Het is net alsof ik je naam gisteren voor het eerst hoorde.
Zacht.
Geen complimenten.
En het volgende hoofdstuk?
Zondag. De zondagen zijn het ergst.
Als ze de tv voor je aanzetten, moet je zorgen dat ze het goed doen.
Het is heel strategisch.
Het kan uren duren voor een barmhartige Samaritaan een ander net opzet.
Vreselijk die zondagen. Geen logopedie, geen psychotherapie.
Geen fysiotherapeut, geen bezoek. Een minimum aan personeel.
Zondagen zijn een lange woestijntocht.
Maar vandaag is Marie zo aardig om me mee naar de mis te nemen.
Ik wilde zeggen dat ik niet gelovig ben, maar dat was tevergeefs.
Overal bidden er mensen voor me. Om te beginnen m'n dochter Céleste.
En Marie natuurlijk.
Verschillende goden zijn aangeroepen om me te helpen.
In Nepal wordt een mantra voor me gezongen.
In Kameroen roept een medicijnman de Afrikaanse goden aan.
Ik heb hem m'n rechteroog beloofd.
Ik ben zelf betrokken bij het creëren van dit geestelijke netwerk...
...om m'n leven te redden.
Het is niet bewonderenswaardig, het is hypocriet, maar ik probeer alles.
Ik ben blij u hier te zien.
Ik heb u onlangs bezocht in de hoop u communie te laten doen.
Maar u sliep.
Ja, dat klopt. - Wat?
Wilt u nu communie doen? - Nee.
Ja. - Zal ik u zegenen?
Nee. - Ja.
Heer, heb genade met Jean-Dominique tijdens deze beproeving.
Help om z'n lichaam te genezen en z'n geest te verlichten.
Leidt hem naar het geloof. - M'n geest is al verlicht.
In naam van de Vader... - Je hebt me voor de gek gehouden.
Pa?
Pastoor?
Er zijn...
Pastoor, er zijn monniken in Bordeaux die regelmatig voor me bidden.
...die regelmatig voor me bidden.
Dat is fijn om te horen. - Maar ik heb er nog niets van gemerkt.
We moeten geduld hebben. - Ja, dat zeggen de artsen ook.
Mag ik misschien een voorstel doen?
Ik maak binnenkort een pelgrimstocht naar Lourdes.
Lourdes?
Marie en ik dachten dat je misschien mee wilde.
Dit is een valstrik. - Er zijn wonderen gebeurd.
Dat klopt. - Ik ben al in Lourdes geweest.
Laten we stoppen en teruggaan. - Ik ga niet terug.
Het is mijn auto. Ik ga waar ik wil.
Je wilde toch een ruig weekendje. - Niet waar.
Wel waar. Lourdes is geen plek voor een ruig weekendje.
Jij denkt altijd maar aan één ding.
Ik wil de Madonna zien.
Ik geloof er niks van. - Ik wil haar zien en wijwater drinken.
Bespaar me dat.
Jij kunt het ook doen. Het zou je goeddoen.
Indrukwekkend, hè?
Ik koop wat flessen voor het wijwater.
Ik heb het gehad. Ik ga. - Blijf nou. Het zou goed voor je zijn.
Wees maar niet zo zeker. Het kan gevaarlijk zijn.
Een gezond iemand die wordt verpletterd door de verschijning van de maagd.
Je bent vreselijk.
Hallo. - Dag, mevrouw.
Kijk, ik heb m'n Madonna gevonden.
Geen sprake van. - Verdwijn uit m'n leven. Vooruit.
Goed dan. Ik koop het wel voor je.
Mevrouw heeft er oog voor. Dat stuk is gezegend door de kardinaal.
Hebben we nog meer 318's? - Kijk in het magazijn.
Hoeveel is het? - 1899 franc.
Toe maar.
Kennen wij elkaar niet? - Nee, ik dacht van niet, meneer.
Ik heb geen wisselgeld.
Ik kan niet vrijen als zij toekijkt. - Ik begrijp het.
Het is geen feit, maar een klacht. Ik wil haar uitzetten.
Nee.
Ze is uniek en gezegend door de kardinaal.
Als we terugzijn in Parijs moeten we uit elkaar gaan.
Vanwege haar? - Nee, vanwege alles.
Goed, je hebt gelijk.
Ik maak even een ommetje. - Doe het licht uit.
Maar niet m'n Madonna.
Vooruit, Jean-Do.
Als je de L kunt zeggen, kun je ook slikken.
En Lourdes zeggen.
Is dit goed? Lig je lekker?
'De snelkookpan' kan de titel van het stuk zijn...
...dat ik ga schrijven over m'n ervaringen hier.
Ik kan het ook 'Het oog' of 'Het duikerpak' noemen.
Plot en locatie zijn bekend.
Een ziekenhuiskamer waarin Mr L, in de kracht van zijn leven...
...probeert te leven met het locked-in syndroom na een ernstige beroerte.
Ambitieus en enigszins cynisch, aangezien hij geen mislukkingen kende...
...leert Mr L tegenslag kennen.
We volgen z'n langzame transformatie via een commentaarstem...
...die de innerlijke monoloog van Mr L vertelt.
De laatste scène heb ik al. Het is nacht.
Mr L, die verlamd is sinds het begin van het stuk...
...springt plotseling uit bed en loopt over het slecht verlichte toneel.
Dan wordt het weer donker en horen we de commentaarstem van Mr L weer:
Verdomme, het was een droom.
Sta op. Je kunt opstaan.
Alles is in orde.
'Ik wil me herinneren wat er met me is gebeurd.'
Zal ik het navragen?
Nee?
Hallo, kamer 119. - Met wie spreek ik?
Ik ben Claude Mendibil. Ik ben bij Jean-Do.
Ik ben z'n vader. - We hadden uw telefoontje al verwacht.
Wat moet ik doen? Gewoon praten?
Jean-Do kan u verstaan. Hij zal u antwoorden.
U hoort mij letters zeggen... - Ja, dat heeft Céline me verteld.
Begint u maar, Mr Bauby.
Kan hij me horen?
Jean-Dominique, met Papinou.
Ik zit bij het open raam.
Hoe gaat het met je? Of is dat een stomme vraag?
Ja, dat is een stomme vraag.
Ik mis je.
Ik mis jou ook.
Verdomme, het is onmogelijk om zo te praten.
Ik vergeet alles wat ik wil zeggen. Nee, ik weet het weer.
Ik heb je een cadeautje gestuurd. Een verrassing.
Ik heb nagedacht...
...over ons. We zitten in hetzelfde schuitje.
Ik zit in dit appartement vast en kan de trap niet op of af.
Probeer maar eens vier trappen af te lopen als je 92 bent.
We hebben allebei het locked-in syndroom.
Jij zit vast in je lichaam en ik in m'n appartement.
Jean-Dominique, onthoud...
...dat er in de bovenste lade rechts van m'n bureau een brief ligt.
Daarin staat m'n laatste wil. Hij zit in een map...
...waar 'divers' op staat.
Ik moet ophangen.
Niet huilen. - Dat is makkelijk gezegd.
Je bent mijn zoon, verdomme.
Tot ziens, Jean-Dominique.
Ik was het bijna vergeten, maar je bent bijna jarig.
Dan bel ik weer.
Gefeliciteerd.
Het is moeilijk voor een vader als je weet dat je zoon niet kan antwoorden.
Ik dacht dat een uitje je wel zou bevallen.
Ik heb nog een verrassing. Ogen dicht.
Ogen dicht. Toe dan.
Doe maar open.
DE GRAAF VAN MONTE CRISTO
Dat had niet gehoeven. In twee delen.
Het is geen eerste druk, maar toch aardig oud.
Zal ik een stukje voorlezen? Welk hoofdstuk?
We moeten Romeinse cijfers gebruiken. We hadden niet aan cijfers gedacht.
Wat zou het in Romeinse cijfers zijn?
Dat wordt dan L, I, X.
Dat is sneller. De volgende keer.
50? Hoger? - Ja, hoger.
Negen? 59? Goed.
Goed, daar gaan we dan.
Er staat zelfs een illustratie bij. Dat toeval boezemde me angst in.
'Ze gingen naast hem zitten...'
'Noirtier zat in de rolstoel van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat...
...voor een spiegel waarin hij het hele appartement kon zien.
Zo hoefde hij zich niet te bewegen, maar dat kon hij ook niet.
Zicht en gehoor waren de enige zintuigen...
...die nog werkten in z'n zieltogende frame.'
'...in z'n zieltogende frame.'
Vind je ook niet dat het op mij slaat?
Nee, hoor. - Wel waar.
Ik beangstig mensen, maak ze bang.
Dat is niet zo. - Ik had van Dumas af moeten blijven.
Je speelt geen spelletje met een meesterwerk. Dat is de les.
Ik wist niet dat Noirtier de man was die ik zou worden.
M'n duikerpak trekt je mee naar de bodem van de zee.
Jean-Do, ik vind het niet erg dat je me naar de bodem van de zee trekt...
...want jij bent ook mijn vlinder.
Dat is een liefdesverklaring.
Als we dit boek af hebben...
...schrijven we er nog eentje over een langeafstandsloper.
Wie weet ga ik wel hardlopen.
'Ik heb je gemist bij de stierengevechten.
Ik hoop je volgend jaar wel te zien. Jean-Paul.'
Le Tango, Nîmes.
'Geachte Mr Bauby, de op maat gemaakte camper...
...kan zes tot acht maanden na uw order geleverd worden.
Hoogachtend, Henri Raynaud.' Dat is goed nieuws.
Deze is van Papinou.
'Dit is een cadeau.'
Kijk, een foto van jou toen je klein was.
Jean-Do, acht jaar, Berck sur Mer.
Van Anne-Marie.
Met de kamer van Jean-Dominique Bauby. - Met wie spreek ik?
Céline Desmoulins. En u bent?
Met Inès. Ik wil met Jean-Do spreken.
Momentje.
De speaker staat aan, dan kan hij het horen.
Ik kan niet praten met jou erbij.
Je hebt geen keus. Er is niemand anders.
Is de logopediste er niet? - Vandaag niet.
M'n schat?
Ik zei dat ik zou langskomen. Ik stond op het station en ben teruggegaan.
Ik kan het niet.
Alsjeblieft, vergeef het me.
Céline? - Ja.
Kun je even weggaan? Ik wil hem iets persoonlijks zeggen.
Het spijt me. - Dat gaat niet.
Er is niemand anders. Wacht, hij wil iets zeggen.
E?
Eén?
Eén minuutje?
Ik ga even weg. Maar niet te lang.
Jean-Do, ben je daar?
M'n schat...
Ik hou meer van je dan ooit.
Ik wil je zien, maar niet zoals je nu bent.
Ik me je herinneren zoals je was.
Ik hoop dat je geneest.
Ik mis je.
Ik mis je en ik voel me zo alleen. Ik kan er niet tegen.
Ik weet dat je het begrijpt.
Ik denk steeds aan je.
Ik weet dat je familie steeds bij je is.
Wil je dat ik langskom?
Ik ben terug. - Wil je dat ik langskom?
Wil je dat ik langskom? - Ik ben terug, Inès.
Elke...
Elke dag.
Elke dag ik...
Elke dag wacht ik op je.
Ik verstond je niet. Kun je het herhalen?
Ik verstond je niet.
Hij zei: Elke dag wacht ik op je.
Als ik niet met deze vlucht mee kan, mis ik mijn aansluiting in Hongkong.
U mag mijn stoel.
Ik neem de volgende vlucht. - Bedankt.
Goede reis.
Maar u gaat niet naar Hongkong, maar naar Beiroet.
Is er iets? Voelt u zich niet lekker?
Maakt u zich geen zorgen.
Meestal vergeet ik m'n droom, en mensen die hun dromen vertellen zijn vervelend.
Maar deze komt steeds terug. Ik weet niet waarom.
Ik word er bang van.
Dat gevoel van gedoemd zijn, laat me niet los.
Er was wat ik een wonder noem nodig om me weer moed te geven.
Het is riskant in persoonlijke wonderen te geloven. Daarna voel je je belangrijk.
Toch moet ik zeggen dat er in mijn geval een wonder heeft plaatsgevonden.
Ik begon te zingen.
Ik gromde, ik zong.
Mijn gehoor laat te wensen over. Soms meen ik m'n hart te horen kloppen.
Maar ik vertel mezelf dat het het geluid van vlindervleugels is.
Ik boek vooruitgang. Misschien kan ik zelfs horen als een vlinder.
Ik zie uit naar de toekomst. Weldra is de zomer voorbij...
...en zal ik mijn eerste herfst hier doorbrengen.
Mijn leven is hier.
Een eeuwigdurende herhaling.
Hier.
Gaat het, ouwe?
Hij praat.
Je praat. - Hij zingt ook.
Vooruit, zing voor Laurent. - Alsjeblieft. Of doe het voor mij.
de kangoeroe sprong over de muur over de muur van de dierentuin...
wat was hij hoog hij sprong eroverheen met een boog
Gaat het?
Zingt hij? - Nee, hij zingt niet.
Ik heb longontsteking.
Juist toen ik dacht...
Als een zeeman zie ik de kust verdwijnen. Ik zie mijn verleden vervagen.
Het vergaat tot stof van de vergetelheid.
Wat een thuiskomst.
Het kantoor. En dat stel... Ik ken ze, maar ik weet hun naam niet meer.
Dat is mijn auto.
Mijn nieuwe auto.
Waar zit de toeter?
Buk 's, dan kan ik je knuffelen. - Zie je mijn auto?
Prachtig.
Alles goed, Théo?
Heb je een goede week gehad?
Gaan we naar het theater? - Naar het theater? Als je dat wilt.
Eten we dan ook oesters? - Lust je nu oesters?
Breng je hem niet te laat terug?
We gaan.
Mag ik voorin zitten? - Natuurlijk. Achterin is geen plek.
Binnenkort maken we met z'n tweetjes een ritje.
Wat vind je ervan?
Alles goed met het team? - Ja, de spelers zijn oké.
Neem je daarna een douche, of wat? - We douchen en trekken onze spullen uit.
Heb je al haar op je piemel? - Nee, nog niet.
Bij ons wilde een jongen zich niet uitkleden om te douchen.
De club zei dat hij van voetbal moest. Z'n pa wilde de trainer in elkaar slaan.
Maar dat heeft hij niet gedaan. Zijn moeder kalmeerde hem.
Uiteindelijk gebeurde er niets, maar hij moest wel weg.
Dat probleem heb jij niet, hè? - Nee, want met je kleren douchen...
Anders grijp ik... - Dat hoeft niet.
Heb je nog nieuws? Alles goed met mama? - Ja, alles is goed met haar.
Herken je die weg? - Ja, die gaat naar tante Diane.
Heb jij het ook zo warm?
Nee, ik heb het niet warm.
We hadden...
Het gaat regenen. Ik zet de auto langs de kant. Ik stop hier even.
Papa, wat is er met je?
Ga je moeder bellen.
'Mijn laatste gedachte was dat we het theater moesten afbellen.
We zouden veel te laat komen. We gaan morgen wel.
Toen zakte ik weg in een coma.
Is dit een boek?
Voor Théophile, Céleste en Hortense.
Ik wens ze veel vlinders toe.'
Al mijn dank gaat uit naar Claude Mendibil.
U begrijpt dat ik zonder haar dit boek nooit had kunnen schrijven.
Ik was er altijd.
Dat weet je.
De recensies zijn geweldig. Zal ik ze voorlezen?
'De man die in stilte dicteert. Beroofd van gebaren en spraak.
Jean-Dominque Bauby communiceerde met een ooglid en schreef dit boek.
Een aangrijpend bezoek aan de schipbreukeling van de eenzaamheid.'
Door Bernard Chapuis.
'Een aangrijpend boek.'
'Bauby, 43 jaar, gerenommeerd journalist, huisvader, maar ook een vrij man...
...wilde een boek schrijven over de wraak op het vrouwelijke.
Jean-Dominique Bauby stierf op 9 maart 1997...
...10 dagen na het verschijnen van zijn boek 'Het duikerpak en de vlinder'.